Sauni Faiāoga mai le Iunivesitē a Vitoria i Niusila e ā’oa’o matāupu Fa’amatuaofaiva mo Tausi Soifua i Sāmoa

73 Hits

Alii Polofesa ia Fui Le’apai Tu’ua ‘Ilaoa Asofou So’o.

Alii Polofesa ia Fui Le’apai Tu’ua ‘Ilaoa Asofou So’o.

O taeao e tatala aloa’ia ai se polokalame fa’aā’oa’oga  fa’atausi soifua i lalo o se faiga pā’aga a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone (NZ) ma la tatou Iunivesitē Aoao o Sāmoa. 

O lenei polokalame na afua mai ona o le utiuti o faiāoga agavaá o iai fa’ailoga fa’amatuaofaiva ma fa’ailoga o le Foma’i o le Tōfāmanino e a’oa’oina mataupu Fa’atausi Soifua i totonu o la tatou Ā’oga Fa’atausi Soifua i le Iunvesitē Aoao o Sāmoa. O lea na a’e ai se tōfā e tapena se polokalame fa’apā’aga a la tatou Iunivesitē Aoao ma le Ā’oga Maualuga Fa’atausi Soifua, Fa’atōsaga ma le Soifua Mālōlōina a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone i le 2015. 

O le sini autū o lenei polokalame ina ia lagolago i le atinaéina o le Vaega o le Soifua Mālōlōina ma le Vaega o Ā’oa’oga i totonu o Sāmoa.

O le ulua’i taimi lenei ua fa’atino ai se polokalame fa’apenei, lea ua ta’ua o le - Growing our Own -, pe fa’aSāmoaina e faapea: - Tapu’e ma tapena ‘e ‘i tatou -. O se polokalame e tali atu ai i le utiuti o faiā’oga fa’atausi soifua i la tatou Iunivesitē ma tapu’e ai iloa ma tomai i le fa’atinoina o sa’ili’iliga mo fa’ailoga maualuluga. O le mafua’aga fo’i lea ua le mafai ai e la tatou Iunivesitē Aoao ona ofoina atu ni polokalame mo fa’ailoga maualuluga fa’apenei i la tatou Ā’oga Fa’atausi Soifua, ae le gata i lea mo le au-galulue Fa’atausi Soifua ma Fa’atōsaga i le Vaega Fa’asoifua Mālōlōina i Sāmoa.  

O Iūlai i le tausaga nei, e malaga mai ai ulua’i faiā’oga o lenei polokalame mai le Iunivesitē o Vitoria, le Susuga ia Dr Robyn Maude ma le Susuga ia Dr Ausaga Faasālele Tanuvasa e amata ā’oga mo i latou ua filifilia mo lenei polokalame. 

E aofia ai le to’alima ua tofia e ā’o’oga mo le fa’aailoga o le Foma’i o le Tōfāmanino, le to’avalu mo le fa’ailoga o le Matuaofaiva, ma le to’afāsefulu mo fa’ailoga Tipiloma ma Tusipasi i Sāmoa nei. O le fa’atinoina o lenei faamoemoe i Sāmoa nei o lo’o taulamua ai le Tapa’au a le Iunivesitē Aoao o Sāmoa, le Alii Polofesa ia Fui Le’apai Tu’ua ‘Ilaoa Asofou So’o, fa’apea le Matua o le Saofa’iga Fa’asoifua Mālōlōina ia Salā Ma’atasesa Samuelu-Matthes.

Sa saunoa le Afioga i le Soā Polofesa Hon. Luamanuvao Winnie Laban, o ia o le Tapaau Lagolago i Mataupu Tau Pasefika a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone, o le lelei o lenei polokalame o le faia uma lea o ā’oga i totonu o Sāmoa, ma e mafai ai e le ‘au-ā’o’oga ona fa’aauau le tautua galue i totonu o Sāmoa, māfuta ma lagolago i aiga, ae le gata i lea o lo’o fa’aauau le sao tāua  i le fa’atinoga o le auaunaga, le ā’oa’oina o tama ma teine tausi soifua fa’apea le fausia o faiga fa’avae e tōmatauina ai le galuega fa’atausi soifua i Sāmoa.  

Sa saunoa mai fo’i le Afioga ia Luamanuvao: “Matou te manana’o e fesoasoani ia fa’atūmauina le to’a o tatou tagata Sāmoa, e ala i le fa’aaogaina o fa’atinoga aupito sili ona lelei mo auaunaga fa’atausi soifua - fa’a Sāmoa, ina ia fa’aauau le faia o sa’ili’iliga fa’asoifua mālōlōina e tagata Sāmoa mo tagata Sāmoa.”

“O le taunu’uga o lenei fa’amoemoe, ia mafai e le Iunivesitē Aoao o Sāmoa, ona ofoina atu polokalame o fa’ailoga maualuluga nei mo le Auaunaga Fa’atausi Soifua ma Fa’atōsaga i Sāmoa, ina ia mafai ai ona fa’aleleia lenei auaunaga mo Sāmoa ma ona tagata.”

O le Susuga ia Gary Ward, o le Pule o Auaunaga Fa’atōfā Fetāla’i i le Viclink po’o se lālā o le Iunivesitē a Vitoria, fa’apea le Susuga ia Dr Kathy Holloway mai le Ā’oga Maualuga Fa’atausi Soifua, Fa’atōsaga ma le Soifua Mālōlōina a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone, o lo’o galulue nei ina ia gasolo lelei lenei polokalame tāūa. 

Sa fa’apea ona galulue so’oso’o tau’au i lā’ua nei ma la tatou Iunivesitē Aoao o Sāmoa ina ia manino ta’iala uma auā se taunu’uga lelei o lenei fa’amoemoe. O fua lā o lenei galuega talu mai le 2015, lea ua iai le polokalame lea o le “Grow Our Own” po’o le “Tapu’e ma tapena ‘e ‘i tatou” ma o se polokalame ua mātauina le lagolagoina ma talisapaia e le Vaega o le Soifua Mālōlōina fa’apea le Vaega o Ā’oa’oga i Sāmoa. 

O lenei polokalame o le a tatalaina aloa’ia e le Afioga i le Alii Palemia o le Mālō o Sāmoa, le Afioga ia Hon. Tuilaepa Fatialofa Lupesoliai Dr Sailele Malielegaoi i le Iunivesitē Aoao o Sāmoa i lona laumua i le Papaigalagala. O ia fo’i o se tasi o lo’o lagolago malosi i lenei fa’amoemoe ona o le ōgatasi o lenei polokalame ma faigafa’avae a lo tatou Mālō ina ia si’itia le tulaga o le soifua mālōlōina i totonu o Sāmoa. 

Sa ia fa’amanatu mai, “Ua talafeuga fo’i lenei polokalame ma le tausaga lenei 2018, e toe tōmanatu ai Sāmoa aua o lea ua aulia mai le 100 tausaga talu ona o’o mai le Faama’i Oti i Sāmoa, lea sa faaumatia ai le soifua o tagata Sāmoa e tusa ma le 22% o le faitau aofa’i o tagata i lena vaitau i le 1918. 

O le tausaga fo’i lenei, e ao ai ona tatou fa’afetaia le Auaunaga Fa’atausi Soifua i Sāmoa, ua 100 tausaga talu ona fa’avae mai”.

Sa faapea mai Dr Holloway e fa’atatau i lenei polokalame: “O le matuā manaia lava o lenei avanoa e mafai ai ona faigaluega ma fa’asoa atu i pā’aga mai Sāmoa, ina ia a’oa’o ma tapu’e lava iinei i Sāmoa, tomai ma agavaa fa’atausi soifua ma fa’atōsaga, e mafuta ai ma aiga ma fa’amalosia le auaunaga fa’asoifua mālōlōina i tagata Sāmoa.”

O lenei polokalame o le a tatala aloa‘ia taeao, Aso Lua 29 Me 2018, i le itula e 3:00 i le aoauli i le Potu Seminā a le Laumua o Su’esuéga i Mataupu Tau Sāmoa a le Iunivesitē Aoao o Sāmoa i le Papaigalagala i To’omatagi.

 

Mo ni isi fa’amatalaga, fa’afeso’ota’i Alix Chapman i le alix.chapman@vuw.ac.nz, po’o le 04-463 6908.


© Samoa Observer 2016

Developed by Samoa Observer in Apia